Onevenwichtige contracten en agressieve en misleidende marktpraktijken tussen ondernemingen verboden

Ondernemingen worden beter beschermd tegen misbruiken door andere ondernemingen. Onrechtmatige bedingen in hun onderlinge overeenkomsten zijn nietig en agressieve en misleidende marktpraktijken tussen ondernemingen zijn verboden.

Onrechtmatige bedingen

Wanneer in een overeenkomst tussen ondernemingen een beding staat dat - alleen of in samenhang met andere bedingen - een kennelijk onevenwicht tussen rechten en plichten van de contractpartijen schept, is dat beding onrechtmatig. Bij de beoordeling van het onrechtmatig karakter van een beding wordt rekening gehouden met diverse elementen. Zoals de omstandigheden rond de sluiting van de overeenkomst, andere bedingen van de overeenkomst, de aard van de producten of diensten, de algemene economie van het contract en de commerciële gebruiken binnen de sector. Bij de beoordeling kijkt men ook naar de duidelijkheid en begrijpelijkheid van het beding.

Bedingen die het voorwerp van de overeenkomst zijn, de zgn. kernbedingen, worden niet getoetst op hun onrechtmatig karakter. Mits ze duidelijk en begrijpbaar geformuleerd zijn.

Naast die algemene regel rond het kennelijk onevenwicht tussen rechten en plichten, zijn er voortaan ook twee lijsten met onrechtmatige bedingen: een zwarte en een grijze.

Op de zwarte staan de verboden bedingen. Het gaat onder meer om potestatieve bedingen, clausules die een partij het recht geven om de overeenkomst eenzijdig te interpreteren of een verbod om bij betwisting een verhaal in te stellen. Ook de kennisname- en aanvaardingsclausules staan op de zwarte lijst.

Op de grijze lijst staan de bedingen die vermoed worden onrechtmatig te zijn, maar waarvan de onderneming kan bewijzen dat dit gelet op de concrete omstandigheden en kenmerken van de overeenkomst niet het geval is. Deze bedingen zijn toegelaten als kan verklaard worden waarom ze in het contract moeten staan. Op die grijze lijst staan bv. de bedingen over stilzwijgende verlenging of vernieuwing, bedingen die een onderneming het recht geven om eenzijdig en zonder geldige reden de contractvoorwaarden aan te passen, exoneratiebedingen, onevenredige schadebedingen en bedingen die de bewijsmiddelen beperken.

Elk onrechtmatig beding is verboden en nietig. Kan de overeenkomst verder bestaan zonder het beding, dan blijft ze bindend voor de partijen.

Misleidende en agressieve marktpraktijken

Misleidende en agressieve marktpraktijken zijn twee specifieke vormen van oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen. Ze zijn verboden.

Ze worden strafrechtelijk gesanctioneerd. En tegen de niet-naleving van de twee verboden kan bij de ondernemingsrechtbank een vordering tot staking ingesteld worden.

Inwerkingtreding

De nieuwe regels over de misleidende en agressieve marktpraktijken tussen ondernemingen treden in werking op 1 september 2019.
Voor de nieuwe regels rond de onrechtmatige bedingen in overeenkomsten tussen ondernemingen is het wachten tot 1 december 2020. Zij zijn alleen van toepassing op de overeenkomsten die gesloten, hernieuwd of gewijzigd worden na die datum. Ze zijn niet van toepassing op overeenkomsten die al lopen op die datum.

Bron: Wet van 4 april 2019 houdende wijziging van het Wetboek van Economisch Recht met betrekking tot misbruiken van economische afhankelijkheid, onrechtmatige bedingen en oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen, BS 24 mei 2019 (art. 12?39)