Wetgever versterkt rol Rijksregister in aanpak identiteitsfraude

Identiteitsfraude blijft jaar na jaar toenemen. De wetgever schakelt daarom een versnelling hoger in de aanpak van het fenomeen. De pijlen zijn in eerste instantie gericht op het meer en beter gebruiken van de informatie die is opgeslagen in het Rijksregister. De Rijksregisterwet wordt aangepast om de rol van het Rijksregister in de preventie en bestrijding van identiteitsfraude aan te geven. Nieuw daarbij is bijvoorbeeld dat de gemeente- en politiediensten voortaan de historiek van de foto's en handtekeningen van identiteitskaarten en vreemdelingenkaarten kunnen bekijken. Maar er zullen ook een pak nieuwe gegevens worden opgeslagen.

Sleutelrol bij identiteitsfraude benadrukt in Rijksregisterwet

Het Rijksregister is dé bron van informatie voor de identificatie van natuurlijke personen. De wetgever wil dan ook dat de opgeslagen gegevens worden geraadpleegd in geval van vermoeden van identiteitsfraude. En dat ongeacht of het gaat over het creëren van een valse identiteit dan wel het zich toe-eigenen van een identiteit. Om die rol van het Rijksregister in de preventie en bestrijding van identiteitsfraude extra in de verf te zetten, wordt de opdracht ingeschreven in de Rijksregisterwet.

Historiek van foto's en handtekeningen

Het 'Register van de Identiteitskaarten' en het 'Register van de Vreemdelingenkaarten' - de centrale gegevensbestanden die bij het Rijksregister worden gehouden - zullen in de toekomst ook de foto's van de houders en de digitale beelden van hun handtekening bewaren. Het is aan de Koning om te bepalen vanaf wanneer deze bewaarplicht geldt. Ook de precieze voorwaarden moeten nog worden vastgelegd. Uit de parlementaire voorbereiding blijkt alvast dat niet alle foto's zullen worden opgeslagen. Alleen de foto's die voorkomen op de identiteitskaarten die de laatste 15 jaar zijn uitgereikt.

Bedoeling is deze historiek aan beelden te kunnen raadplegen om (een poging tot) identiteitsfraude op te sporen. In eerste instantie door de gemeentediensten die belast zijn met de uitreiking van identiteitsdocumenten en de politiediensten, bijvoorbeeld de Centrale Dienst voor de bestrijding van de Valsheden. Hoe en onder welke voorwaarden de raadpleging zal plaatsvinden, zal later duidelijk worden. Het is wel al duidelijk dat het Sectoraal Comité van het Rijksregister toegang zal moeten verlenen, net zoals voor de andere opgeslagen gegevens in de centrale bestanden van de elektronische identiteitskaarten en vreemdelingenkaarten.

Extra informatie

Het Rijksregister zal in de toekomst een pak nieuwe gegevens bevatten. Onder meer de contactgegevens van de burgers (telefoon- of gsmnummer en het e-mailadres). Burgers zullen evenwel niet verplicht worden die informatie mee te delen. Ze doen dat steeds op vrijwillige basis. De opgeslagen informatie helpt niet alleen om identiteitsfraude beter te kunnen opsporen. Ook heel wat overheidsdiensten zoals de FOD Financiën, de hulpdiensten of de diensten van de civiele bescherming hebben baat bij de centrale registratie van contactgegevens. Maar wanneer diensten bijvoorbeeld het opgegeven e-mailadres gebruiken, zullen ze nog steeds een officieel schrijven per post moeten opsturen aangezien het hier gaat om vrijwillige geregistreerde gegevens. De digitale communicatie vormt dus geen officiële akte. Maar hier zijn nog tal van uitvoeringsbepalingen nodig voor meer details.

Naast de contactgegevens zijn er nog andere elementen die de wetgever graag in het Rijksregister ziet voor de volledigheid. Onder meer relevante gegevens uit akten van burgerlijke stand die totnogtoe niet in het Rijksregister stonden, zoals het tijdstip van geboorte of het uur van overlijden. Maar ook hier moeten de do's en don'ts nog worden vastgelegd. In elk geval niet er niet retroactief worden gewerkt. Alleen de ontbrekende meldingen die - vanaf een datum bepaald door de Koning - voorkomen in de akten zullen worden opgenomen.

Tot slot zal het Rijksregister nu ook informatie geven over de vreemdelingen aan wie de minister van Binnenlandse zaken een bijzondere verblijfsvergunning heeft gegeven. Informatie over het beroep wordt niet meer opgenomen omdat die gegevens niet gecontroleerd kunnen worden. De informatie maakt bovendien al deel uit van andere databanken (RSVZ, KSZ, KBO).

Administratieve vereenvoudiging

De wetgever maakt van de gelegenheid gebruik om het Rijksregister op een aantal plaatsen te vereenvoudigen. Zo zijn er wijzigingen met betrekking tot betwistingen inzake de hoofdverblijfplaats, wordt een wettelijke grondslag gegevens aan het beginsel van de voorlopige inschrijving in de bevolkingsregisters en wordt er een oplossing gevonden voor gedetineerden die geen hoofdverblijfplaats (meer) hebben. Tot slot zijn er een aantal technische aanpassingen om de leesbaarheid van het wettelijke informatiegegeven over de rechtsonbekwaamheid te verbeteren.

In werking?

Dit onderdeel van de Wet houdende diverse bepalingen Binnenlandse Zaken van 9 november 2015 treedt in werking op 10 december, 10 dagen na publicatie in het Belgisch Staatsblad.

Bron: Wet van 9 november 2015 houdende diverse bepalingen Binnenlandse Zaken, BS 30 november 2015. (art. 1-13)

Zie ook
Wet van 19 juli 1991 betreffende de bevolkingsregisters, de identiteitskaarten, de vreemdelingenkaarten en de verblijfsdocumenten en tot wijziging van de wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van de natuurlijke personen, BS 3 september 1991.
Wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van de natuurlijke personen, BS 21 april 1984.